SQL Server da Trigger yapısı nasıl çalışır onu görelim şimdi ;

Trigger lar her tablonun altında Trigger klasörünün içerisinde bulunur. Biz triggerlerimizi bu klasörlerin altında yazacağız. Her tablonun kendine has trigger i olabilir, örneğin Kategoriler tablosu için yazılmış bir triggerın Urunler tablosu için hiçbir geçerliliği yoktur.

Triggerlar hakkında

Trigger yazarken önce şunu belirlemeliyiz;  trigger ne zaman çalışacak ? Yeni veri eklenirken mi, düzenlenirken mi silinirken mi, veri çağrılırken mi ?

2 çeşit trigger vardır, instead ve after trigger.

Instead Trigger

Belirtilen işlem gerçekleşmeden önce trigger tetiklenir.

After Trigger

Belirtilen işlem gerçekleştikten sonra trigger tetiklenir.

Trigger nasıl yazılır ?

Aşağıda verdiğim örnekte şu yapılıyor ; Bir kategori silinmek istenildiğinde, eğer o kategoriye bağlı Urunler tablosunda ürün varsa kategoriyi silme Aktif kolonunu(bizim kategorilerin aktif olup olmadığını kontrol için oluşturduğumuz bir kolon..) 0 yap (pasif yap). Eğer Urunler tablosunda bu kategoriye bağlı hiçbir ürün yoksa kategori silinebilir.

create trigger TriggerAdi on Kategoriler instead of delete
as
begin

Declare @katID int,@adet int

select @katID=KatID from deleted
select @adet=COUNT(*) from Urunler where UrunKatID=@katID

if(@adet=0)
delete from Kategoriler where KatID=@katID
else
update Kategoriler set Aktif=0 where KatID=@katID

end

Ne yaptığımızı açığa kavuşturalım şimdi.

1.Satır
Burada trigger oluşturup adını yazdık ve bağlı olacağı tabloyu belirttik, daha sonra trigger in ne zaman tetikleneceğini belirttik (instead of delete, yani veri silinmeden önce, eğer after of delete yapsaydık, veri silindikten sonra tetiklenecekti)
5.Satır
İki tane değişken tanımladık. Bu değişkenlerde silinmek istenen verinin değerlerini saklayacağız.
7.Satır
Burada katID değişkenine silinen satırdaki KatID kolonunu atıyoruz. Burada silinmek istenen kolona nasıl ulaşacağımıza gördük, from deleted ile
8.Satır
adet değişkenine silinmek istenen kategoriye bağlı kaç ürünün olduğunu atadık
10-13.Satır
Eğer 0 adet varsa kategorinin silinmesini istedik.
Else ile de kategoriyi pasif hale getirdik.

NOT : Eğer biz burada silme/değiştirme işlemi yapmasaydık, veriler silinmeyecekti aynen olduğu gibi kalacaktı.

Önceki yazımızda hatıralarsanız kendi sınıfımızı yazmıştık verileri saklamak için. Yine aynı yolu izliyeceğiz.
Kullanımı o kadar da zor değil. İlk önce aşağıdaki kodu inceleyelim, sonra da açıklayalım.

Kategorilerimizi sakladığımız sınıfımız şöyle ;

using System;

namespace OrnekUygulama
{
    class KategoriInfo
    {
        int katID;
        public int KatID
        {
            get { return katID; }
            set { katID = value; }
        }

        string katAdi;
        public string KatAdi
        {
            get { return katAdi; }
            set { katAdi = value; }
        }

        public KategoriInfo(int katIDs,string katAdi)
        {
            this.KatAdi = katAdi;
            this.KatID = katID;
        }
    }
}

Sınıfı neden oluşturduğumuzdan bahsetmeyeceğim, yukarıda belittiğim yazıda detaylı olarak bahsedilmiştir.

Şimdi gelelim Stored Precedure kullanımına;

   SqlConnection con = new SqlConnection("Connection Stringimiz..");
            SqlCommand cmd = new SqlCommand("KategorileriGetir", con);
            cmd.CommandType = CommandType.StoredProcedure;
            SqlParameter _param = new SqlParameter("@kategoriDurum", SqlDbType.Int);
            _param.Value = 1;
            cmd.Parameters.Add(param);
            SqlDataReader _dr = cmd.ExecuteReader();
            List<KategoriInfo> listem = new List<KategoriInfo>();

            while (_dr.Read())
            {
                KategoriInfo info = new KategoriInfo(_dr.GetString(1), _dr.GetInt32(0));
                listem.Add(info);
            }
//Bu satırdan itibaren verilerimiz listem nesnesinde saklıdır. Bundan sonrası size kalmış : )

Şimdi ne yaptık onu açıklayalım.
2. Satırda
SqlCommand da CommanString i yerine prosedürümüzün adını yazdık.

3.Satırda
Daha sonra SqlConnection’a dedik ki ; sana verdiğimiz string i commandtext olarak algılama bunun tipi bir Stored Procedure ona göre davran. (Stored Procedure kullanmadığımız zamanlarda varsayılan değeri CommandText olarak atanır)

Bu prosedürümüz dışarıdan değer alıyor mu ? Evet alıyor
4. Satırda
Prosedürümüz parametre alıyorsa bizim bu parametreyi göndermemiz gerekiyor. O yüzden 4. satırda yeni bir parametre tanımladım. Ve dedim ki ; bu parametremin adı “@kategoriDurum” değeri ise SqlDbType.Int dir.
5.Satırda
Buraya kadar parametremizi tanımlamıştık, şimdi ise parametremizin değerini giriyoruz.
6.Satırda
Son olarak ta SqlCommand a dedimki, sen şu parametreyi al sakla, sana verdiğim prosedürü çalıştırırken bu parametrelere ihtiyacın olacak ve Add metodu ile SqlParameter tipinde olan _param i ekledik.
Eğer parametreleriniz çok ise, tek tek SqlParameter tipinde değerler oluşturmayın. SqlParameter[] olarak tanımlayın ve SqlCommand a AddRange metodu ile oluşturduğunuz diziyi ekleyin.

Gerisi zaten normal sql command çalıştırma ile aynı olduğundan burada nokta koyuyorum

Stored Procedure’ler; Veritabanımızın altında bulunan Programmability klasöründe Stored Procedure isimli klasörde bulunur. Yeni prosedür oluşturmak için Stored Procedure a sağ tuşla basıp “New Stored Procedure” diyoruz. Ve gelen pencereden prosedürümüzü yazmaya başlıyoruz..

Prosedürümüzü oluşturmaya create komutu ile başlıyoruz,

create KategorileriGetir(@kategoriDurum int)
as
begin
if(@kategoriDurum=1)
select * from kategoriler where aktif=1
else
select * from kategoriler where aktif=@kategoriDurum
end

Basit bir prosedür yazdık, Kategoriler tablosundaki kategorileri çekmesini istiyoruz fakat hangi durumdaki (kategori pasifmi,aktif mi olarak ayarlanmış) kategorilerin getireleceğini gönderdiğimiz parametre ile biz seçiyoruz. Bu yüzden prosedür adından sonra parantez açıp dışardan alacağı parametre adını ve türünü yazdım. Prosedürümüzün tüm kodları begin ile end komutu arasında bulunur. Biz bu blogda, dışardan gelen verinin türüne bakarak istenilen durumdaki kategorileri gönderdik.
İlla dışarıdan parametre alacak diye birşey yok, metodlardaki gibi dedi ya gerçektende öyle. İster dışarıdan parametre alır, ister almaz. Bunu da biz belirliyoruz.
Parametre almayan bir prosedüre örnek ;

create KategorileriGetir
as
begin
select * from kategoriler
end

Parametrelerimizin default özellikleri input dur. Yani parametre dışarıya değerini göndermez, dışardan aldığı değer ile içeride işlem yapar ve işlemi biter. Parametrelerimizi output olarak da ayarladıktan sonra prosedürün çağrıldığı yerden output özellikli parametrenin değeri okunabilir.

C# SQL Server Stored Prosedür kullanma

Üzerinde çalışacağımız SQL Server örnek veritabanını buradan (Veritabanı yedeğidir, SQL Server Management Studio 2008 ile aldığım yedektir.) indiriniz. [projeyi yazının altından indirebilirsiniz.]

MakaleUygulama adında veritabanına sahip olduğunuzu varsayıyorum;

Amacımız veritabanında Kategoriler tablosunda bulunan tüm kategorileri getirmek olsun.

Form’un Load olayında bağlantımızı gerçekleştiriyoruz;

        // bu iki fieldi dışarda tanımlamamız gerekiyor, ileride ikisine ulaşmak zorunda kalabiliriz.
        SqlConnection con;
        SqlCommand cmd;
        private void Form1_Load(object sender, EventArgs e)
        {
            //yerel pc de çalıştığımız için Integrated Security i true yapmamız gerekiyor, eğer uzak pc e bağlansaydık bunun yerine K.adı ve şifre girmek zorunda kalacaktık.
            con = new SqlConnection("Data Source=localhost;Initial Catalog=MakaleUygulama;Integrated Security=true");
            cmd = new SqlCommand("Select KatID,KatAdi from Kategoriler", con);
        }

Sql Server connection stringine göz atalım, Data Source localhost dedik çünkü yerel bilgisayarda çalışıyoruz, Initial Catalog yerine veritabanı adını yazıyoruz. Integrated Security de üst tarafta yazdığım gibidir.

DataSet’ten kurtulmaktan bahsettim, nasıl kurtulacağımızı görelim şimdi ;

Önce şöyle bir class oluşturalım ;

using System;

namespace OrnekUygulama
{
    class KategoriInfo
    {
        int katID;
        public int KatID
        {
            get { return katID; }
            set { katID = value; }
        }

        string katAdi;
        public string KatAdi
        {
            get { return katAdi; }
            set { katAdi = value; }
        }

        public KategoriInfo(int katIDs,string katAdi)
        {
            this.KatAdi = katAdi;
            this.KatID = katID;
        }
    }
}

DataSet kullansaydık tüm bilgilerimizi DataSet yapısında kaydedicektik, ama biz o hantal yapıyı değil, kendi oluşturduğumuz bir class da bize gerekli tüm bilgileri saklayacağız. Ufa çaplı projelerde göze çarpmaz ancak büyük çaplı projelerde DataSet performanslı değildir.

Daha sonra Kategorileri Getir butonunu click olayına şu kodları yazalım ;

        private void btnGetCat_Click(object sender, EventArgs e)
        {
            con.Open();

            List<KategoriInfo> listem = new List<KategoriInfo>();

            SqlDataReader dr=cmd.ExecuteReader();
            while (dr.Read())
            {
                KategoriInfo info = new KategoriInfo(dr.GetInt32(0), dr.GetString(1));
                listem.Add(info);
            }

            listBoxKategori.DataSource = listem;
            listBoxKategori.DisplayMember = "KatAdi";
            listBoxKategori.ValueMember = "KatID";
            con.Close();
        }

con.Open(); ile bağlantımızı açtık.
5.Satırda ise List de KategoriInfo cinsinden değerlerin saklanabileceğini belirttik. (bunun nedenini hemen altta öğrenecekcesiniz)

7. Satırda DataReader’e hangi command nesnesini çalıştıracağını belirttik.

Döngü açtık, neden ?
Çünkü DataReader, DataSet gibi tüm bilgileri saklı tutmaz, satır satır çalıştığı için, tek seferde tek satır getirebilir. Kaç kategorimiz var ? 2 o zaman bu döngü 2 defa dönecek, peki nasıl ?
Veritabanından çekilecek bir kayıt varsa Read metodu true değerini döndürür, eğer yoksa false değerini döndürür, yani her seferinde bir kontrol gerçekleşiyor.

10.satırda ne yaptık ?
Burada dr nesnesiyle mevcut satırda (datareader in satır satır çalıştığını söylemiştik) bulunan değerlerini alıp, oluşturduğumuz sınıfın property lerine atıyoruz, constructor da.

dr.GetValue ile de bütün değerleri alabiliyoruz ancak object türünde değer döndürdüğü için casting işlemine tabi tutulması gerekiyor, bu da performans kaybı olacağından biz gelecek verinin türünü belirtip veriyi çekiyoruz.

dr.GetInt32(0); ile gelecek verinin int32 türünde olduğunu belirtiyor ve aldığı 0 parametresi nedir peki ? O da gelecek tabloda 0.kolondaki veriyi belirtiyor. Biz sorgumuzda select KatID,KatAdi from Kategoriler diye oluşturduk. 0.kolon nedir? KatId.
dr.GetString(1); ile gelecek verinin string türünde olduğunu belirttik ve 1. kolondaki veriyi almasını istedik.

11.satır
Biz oluşturduğumuz List ile sadece KategoriInfo türünde değerleri almasını söyledik. Burada da Add metodu ile info nesnemizi List e ekliyoruz. (List Nedir ?)

Döngüden çıktık, verilerimizin hepsi nerede saklandı ? Oluşturduğumuz List olan listem de verilerimizin tümü saklı durumda.
dr nesnemizde ne saklı peki ? Hiçbirşey saklı değil, çünkü dataset gibi çalışmaz sadece, satır satır veri çeker veritabanından.

14.satır
Biz bir datatable i datasource olarak tanımlayabiliyorduk, peki 14.satırda nasıl olurda bir List i datasource olarak tanımlayabiliyoruz ?
Cevabı şurda ; List in üzerine sağ tuşla basıp “Go to defination” diyip metadata sına bakalım. IList interface inden türemiş, IList arayüzünden türeyen herşey datasource olarak kullanılabilir.
Yani şöyle diyebiliriz; Biz dataset kullanmayarak, kendi ihtiyaçlarımızı karşılayan bir dataset yazdık. (Tabi ki dataset yazmadık, çünkü bizim oluşturuduğumuz yapı ile dataset karşılaştırılırsa, KategoriInfo sınıfı datatable ile özdeşleştirilebilir, çünkü dataset yapısı datatable ıda içine alan bir yapıdır.)

15 & 16.satırda
DisplayMember olarak “KatAdi”, ValueMember olarak “KatID” i tanılmadık.
Biz kendi kendi datatable mizi oluşturmuştuk zaten, Burada da oluşturduğumuz List de bulunan; KatAdi property sinin gösterilecek öğe olarak, KatID property sinin ise value(değer) elemanı olarak algılanmasını belirttik.

Programı çalıştırıp Kategoriyi göster butonuna bastığımızda kategorilerimizin geldiğini görüyoruz.

Döküman ağır gelmiş olabilir arkadaşlar, anlamadıysanız 2 defa okumanızı tavsiye ederim. Karmaşık gelebilir ama basit bir yapı. Bol bol pratik yapmanızı öneririm.
C# Sql Server Örnek Proje