Filistin’den bir annenin o anı 28 yaşındaki Beşir Ümran’ın cenazesinde çekilen bir fotoğraf. O bir polis memuruydu ama bir Hamas intihar komandosunun eylemini gerçekleştirmesi sonucu o da hayatını kaybetti.Yüreğinin acısı gözyaşlarıyla bütünleşmiş ve o anda belki de sadece Beşir Ümran için değil, onbinlerce Beşir Ümranlar için gözyaşı döküyor…

Bir perdenin arkasından değil bu bakış. İspanyanın Seville kentindeki yortu ayinleri sırasında tepeden tırnağa örtünmüş bir tövbekar, başına geçirdiği kukuletanın içinden inancına göre, günahkar dünyaya bakıyor. (Associated Press / Bernat Armangue)

Hindistanda dünya medyasının ilgisini çeken bir eylem var. Madhya Pradeshte inşa edilen dünyanın en büyük ikinci barajının daha da yükseltilmesine karşı çıkan ve açlık grevine başlayan eylemci Medha Patkar, 6 Nisanda polis zoruyla hastaneye kaldırıldı. Eylemcinin destekçilerinden biri olan köylü, o sırada Yeni Delhide Patkar için yapılan mitingde konuşmalardan birini dinlemekteydi. Işığın yüzdeki yerleşimi, çakır bakışlarındaki gölgeler, kalın çizgiler ve hatta duruş… Öylesine bir o an yakalamıştı ki Gurinder Osan, adam o anda orada bulunanların ortak duygularını yüklenmekteydi. (Associated Press / Gurinder Osan)

Dünyanın en yeni petrol üreticisi Çad’da bir okul… Bu ülkenin çocuklarının durumu da Afrika ortalamasını yansıtıyor. Yani petrol üreticisi Çad’da çocukların yüzde 60’ı eğitim olanağından yoksun bulunuyor. Bu çocuklarsa Amerikan Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın yardımlarıyla ‘o’ anın yansıttığı koşullarda eğitim görüyor. İlk sıradaki kızlar, elle tutulurcasına yoğun bakışlarıyla foto muhabirini tutmaya çalışıyor. (Associated Press / Sayyid Azim)

Çocuğun adı Nesrin… Filistinli… El Halil’deki Fawar Mülteci Kampı’nda İsrail Ordusu’nun yaptığı bir operasyon sırasında evinin damındaymış. İsrail askerlerinin açtığı ateş sırasında plastik mermilerden biri yüzüne isabet etmiş. O sırada İsrail Ordusu sıhhiyesi çocuğa ilk müdaheleyi yapıyor. Mermi bir kere gidip vurmuş. Ama ‘o’ an, Nesrin’in hala yaralanmaya devam ettiğini göstermiş. (Associated Press / Nasser Shiyoukhi)

Amerika Birleşik Devletleri Kaliforniya’da bir fırtınadan hemen sonra… Belli ki arazinin sahibi, aynı familyanın farklı türlerini belirli bir düzen içinde dikmiş. Bir ondan, bir ondan… Birbirlerine yaslanmış badem ağaçları, havadaki pusdan da yararlanıp, baharı karşılamadaki farklılıklarını hoş bir desenle ortaya koyuyor. Gökkuşağı da bu güzel sürprizi kutsuyor. (Associated Press / Fresno Bee, John Walker)

Afganistan’ın başkenti Kabil… İç savaşta harap olmuş bir binanın önünde iki kadın halı silkiyor. Beride derin bir kültürün parlak ürünü Afgan halısı, ötede ise modern bir camii. Ortada da geçmişle bugün arasındaki bağlantıyı kopartan sefalet. (Associated Press / Rodrigo Abd)

Jamaika’nın başkenti Kingston’da göstericilerle polis çatışıyor. Aslında bu bir tatbikat. İngilizler tarafından eğitilen güvenlik güçleri, Jamaika’da 2007’de yapılacak Dünya Kriket Şampiyonası’na hazırlanıyor. Anlaşılan özellikle gösterici rolündekiler işi epey ciddiye alıyor. Haliyle hareketten ve sahte de olsa ortamdaki gerilimden etkilenen ışık da işi ciddiye alıyor. (Associated Press / Collin Reid)

Belarus’ta kısa bir süre önce yapılan seçimlerin sonuçlarına itiraz edenlerin oluşturduğu muhalif hareket, iktidardakilerin sert müdahelesiyle karşılaştı. Sonuçta gösteriler sırasında çok sayıda muhalif tutuklandı. Bu genç ‘o’ anda tutuklu yoldaşlarının adlarının yazılı olduğu kağıttan kayıkları suya bırakmaktaydı. (Associated Press)

Orta Afrika yine karıştı. Geçen hafta Çad’ın başkenti N’djamena’ya bir saldırı düzenlendi. Fotoğraftaki genç adam, bu başırısız saldırı sırasında yakalanan bir gerilla. Sudan tarafından desteklendiklerini söylemiş. ‘O’ ansa tek bir insanın yüzünde Afrika’nın başına gelenlerin özeti gibi çıkmış. Başındaki ise bir anlamda hayat sigortası. Kızılhaç’ın kayıt belgesi… (Associated Press / Karel Prinsloo)

Maddi zenginliğine tezat, haber fotoğrafçılarına zengin olanaklar sunan Afganistan’dan bir fotoğraf. Kabil’de bir ekmek fırını… Mekan, izbe… İşçiler bu nedenle hayatın kuytularına bırakılmış insanlar gibi görünüyor. Pencerelerden sızan ışık huzmeleri de bu nedenle başka bir alemden gelmiş gibi duruyor. (Associated Press / Rodrigo Abd)

Foto Muhabirleri Derneği’nin geleneksel Yılın Basın Fotoğrafları Yarışması’nda Mustafa Pekçan Özel Ödülü’nü kazanan seriden bir fotoğraf. Zaman Gazetesi’nden Mehmet Demirci’nin çalışması. Pakistan Depremi’nde yaralı bir çocuk, ‘o’ anda acı ve umutsuzluğun da yorgun düşeceğini gösteriyor. Bununla da kalmıyor, ‘o’ anda gülümsemeyle hüznün en içli bileşinini ortaya koyuyor. (Mehmet Demirci / Zaman Gazetesi)

AIDS’in “korku” dolu yüzü
AP fotoğrafçısı M. Lakshman’ın Hindistan’da çektiği bir fotoğrafla başlıyoruz. HIV taşıyıcısı bir anne ve yedi yaşındaki çocuğunun fotoğrafı bu… Aynı kaderi paylaşan anne ve çocuğunun yüzünde farklı duyguların izleri okunuyor. Küçük çocuğun yüzünde ve kocaman gözlerinde ”korku” var. Annenin çok uzaklara dalan gözlerindeyse ”çaresizlik” ve ”hüzün”. Küçük çocuğu bu kadar korkutan da annesinin ”çaresizliği” gibi görünüyor.

Gülümseyen gözler
Görme engelli hintliler, engellilerin haklarının korunması için parlamento önünde protesto gösterisi düzenliyor. Protestocuların yüzünde bir memnuniyet ifadesi var ama içlerinden biri hepsinden daha mutlu. Onu böyle gülümseten nedir bilinmez ama o anda ”görmeyen” gözleri bile gülümsüyor…

Tablonun önünde
İsrail Parlamentosu’nun duvarlarını süsleyen yağlı boya bir tablo… Ama fotoğrafta İsrail’de her an tetikte süren yaşamı hatırlatan bir ayrıntı var. Tablonun hemen önünden biri geçiyor… Parlamento binasında bir güvenlik tatbikatına katılan gaz maskeli, koruyucu giysiler içindeki bu görevli, ”o anda” bir ruh gibi görünüyor.

Hollanda Kraliyet Muhafızları çok yakında kraliçenin katılacağı bir tören için hazırlık yapıyor. Tören sırasında olağanüstü bir durumda, gözyaşartıcı gaz kullanılması ihtimaline karşı da duman kullanılıyor. Aslında amaç kendilerinden çok atlarını hazırlamak ama atlar bu durumdan pek de memnun görünmüyor.

Afganistan’da bir kız çocuğu
NTV Muhabiri Nevin Sungur’un Afganistan’da çektiği bir fotoğraf… Kabil yakınlarındaki Birleşmiş Milletler kamplarından birinde, annesiyle birlikte sağlık kontrolünden geçmeyi bekleyen bir kız çocuğu. Nasıl Nevin Sungur onun güzelliğini farkettiyse o da objektifin kendisine yöneldiğini fark etmiş. Savaş koşullarında bir mülteci kampında zor koşullarda yaşayan bu çocuğun gözlerindeki umut kaybolmamış..

Yardımeli
Associated Press fotoğrafçısı tarafından Sudan’da çekilen bir fotoğraf. Ülkenin güneyindeki kabilelerden birindeki cüzzam hastalarından biri yansıyor objektife… Görüntü hiçbirşey söylemeye yer bırakmayacak kadar çarpıcı. Cüzzam hastasının her halinden yardıma ne kadar ihtiyacı olduğu anlaşılıyor. Zaten o da kabileyi ziyarete gelen Katolik rahiplerden birinin koluna yardım umuduyla sarılıyor…

Mutsuz bakışlar
Brezilya’da çekilen bir fotoğraf. Dört yaşındaki bu küçük kızın mutsuz bakışları fotoğrafçının objektifine takılıyor. Taisa adındaki bu küçük kızın ailesi hemen arkasında görülen kömür madeninde çalışıyor, hatta ondan sadece birkaç yaş büyük olduğu halde madende çalışan çocuklar da var. Yaşamlarında yoksulluk öyle büyük ki, belki de onu bekleyen gelecek, bu mutsuz bakışları daha o yaşta yüzüne konduruyor

Filipinlerde heyelan
Filipinlerden bir o an. Filipinlerde meydana gelen heyelanda yaklaşık 80 kişi hayatını kaybetti. Fotoğraftakiler, felaket bölgesinde hayatta kalanlar. Bu o ansa, onlar kadar şanslı olmayan yakınlarının cansız vücutlarına bakarken elde edilmiş.

Basit bir olay
Fotoğraf Kudüsten. Mısır Dışişleri Bakanı Ahmed Mahir, El Aksa Camiini ziyaretinde bir grup Filistinlinin saldırısına uğradı. Fotoğraf, Mahir’in saldırı anında değil de olay yerinden uzaklaştırılırken yaşanan kargaşa yüzünden hırpalandığını gösteriyor. Mahir, bir gün sonra, yaşadıklarını basit bir olay olarak nitelendirdi ama o ana tanıklık eden bu fotoğraf, Mahir’in büyük bir korku yaşadığını gösteriyor.

İtfaiye eri
Ankara Ulus’ta Modern Çarşı’da çıkan yangını söndürme çalışmaları sırasında çekilen bir fotoğraf. İtfaiye görevlilerinden biri korku dolu gözlerle çevresine bakıyor. Belli ki yangının boyutu onu bile ürkütmüş… Sular altında kalan itfaiye erinin çaresizlikle pencereye tutunan elleri de bir hayli yorulduğunu anlatıyor.

Yangın ve balık
Avustralya’dan bir ‘o’ an. Arkada karanlığı bile aydınlatabilecek büyüklükte bir orman yangını görülüyor. Ancak fotoğraftaki balıkçı sanki arkasındaki olayın hiç farkında değil. O, ‘o’ andaki önceliğiyle meşgul. Büyük bir sükunet içinde noel yemeğinde yiyeceği balıkları tutuyor.

Yas
Fotoğraf İran’dan… Bem kentini yerle bir eden, 30 bine yakın insanın ölümüne yol açan deprem felaketinden sonra çekilen bir ‘o’ an bu… Fotoğraftaki İranlı ölen yakınları için yas tutuyor yıkıntılar arasında. Tam 17 akrabasını kaybetmiş depremde. Suskun görünüyor ama sanki çaresizliğin sesi duyuluyor gibi…

01 – 31 mart 2004250 bin kişiden biri o… Yeni yeni çalışmaya başlayan uluslararası
yardım kuruluşlarından henüz sadece yiyecek yardımı alabilmiş. Giysi yardımı yok…
Zaten içinde bulunduğu koşullarda giyinmesi değil beslenmesi önemli. Kaosun bugünlerdeki
mekanı Amerika kıtasının en yoksul
ülkesi Haiti’deki durumu anlatan bir çocuk o…

New York’ta çekilen bir fotoğraf. Filistinli bir kadın, öldürülen Hamas lideri Şeyh Yasin için düzenlenen bir anma töreninde. Elinde Filistin bayrağı, yüzünün görülebilen tek parçası olan gözleri ise dimdik karşıya yönelmiş. Belki Filistin’den çok uzakta ama gözlerindeki ifadeye bakılırsa Filistin topraklarındakilerin hissettiği acıyı ‘o’ anda orada o da yaşıyor.

National Geographic Türkiye Dergisi’nin bu ayki sayısında ana makale, ekonomik olarak hızla büyüyen Çin’le ilgili. Bu fotoğraf da o makaleden. Li Aihua, bir altın madeninde çalışırken yakalandığı silikoz hastalığı nedeniyle ölen 29 yaşındaki oğlu için hukuk mücadelesi veriyor. Ve ‘o’ anda evladının fotoğrafıyla tezat bir ruh hali içinde bulunuyor. Bu fotoğrafın yeraldığı makaleyse ”Çin’in büyümenin sancısı” adını taşıyor.

Sessiz yalnızlık içindeAfganistan’daki Kabil yakınlarında bulunan Policharki Cezaevi’nde çıkan isyanla ilgili bir fotoğraf. İçeridekilerin yakınları bilgi almak için Afgan askerden medet umuyor. Kadınlardan ikisinin yalvaran bakışları, görünecek yer bulamayınca vücutlarının duruşuna yayılıyor. Ve gözyaşlarını silmek için burkasını açan kadın… Ağlayışı hem üzüntüsünün boyutunu hem de onca kalabalığın içinde çaresiz, sessiz yalnızlığını anlatıyor. (Associated Press / Rafiq Maqbool)

Irak’taki saldırının ardından‘O’ anda karenin içinde hayatta olan 7 kişi var. Birinin hala hayatta olduğu şüpheli, çünkü çok ağır yaralanmış. Üçünün yüzündeyse yaralıyı hastaneye yetiştirme telaşı var. Biriyse yaşadıklarının ardından gördüğü manzaraya isyan ediyor. Diğer üç kişi ise şokta. Bu fotoğraf, Kerbela’da aşure törenleri sırasında yaşanan bombalı saldırıdan sonra çekildi.

Değişik bir sunumİtalya’da düzenlenen San Remo Şarkı Yarışması’ndan bir ‘o’ an. Fotoğraftaki yarışmayı kazanan bir sanatçı mı? Hayır… Yarışmayı kazanan sanatçının yakını mı? Hayır… ‘O’ anda fotoğrafçının objektifine yakalanan yarışmanın sunucusu. Anlaşıldığı üzere değişik bir sunucu…

Ümitsiz çabaIrak’ta, karşısındaki insana derdini anlatmaya çalışan bir kadının ‘o’ anı. Karşısındaki, bir hastane görevlisi… Bağdat’taki son bombalı saldırıda, ailesinden ağır yaralanan iki kadını görebilmek için hastaneye gitti ama içeri alınmadı. Bu ümitsiz çaba AP fotoğrafçısı Maya Alleruzo’nun dikkatini çekti ve hastane önündeki onca hareketlilik içinde kadının yalnızlığı, çaresizliğini anlatan bu ‘o’ an oluştu…
_________________

Acı veren sevgiÜmit Bektaş’ın Ankara’da çektiği bir ‘o’ an. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Ankara’da destek gösterileriyle karşılanıyor. Denktaş’ın bu destekten memnun kaldığını tahmin etmek zor değil, ama Denktaş ‘o’ anda zor anlar yaşıyor. Kalabalıktan biri elini yakalayıverince Denktaş’ın biraz canı yanıyor. Bazen sevginin fazlası insanın canını acıtıyor…

Çocuklarıyla bir öğle uykusuNational Geographic fotoğrafçısının, kuraklık ve aşırı sıcakların pençesindeki bir ülkede, Mali’de çektiği bir ‘o’ an… Kadın denilince ilk akla gelen yüce duyguyu anımsatıyor bizlere, annelik duygusunu… Bir anne ve çocukları öğle sıcağında çadırlarında uykuya dalmışlar. Bir kadının en masum haliyle nasıl şefkatin sembolü olduğunu ve bu şefkat sayesinde huzur içinde uyuyan çocukları görüyoruz.

Gözlerdeki kaosHaiti’den bir ‘o’ an. Kaos, geri planda, çevrede ve kaos aslında gözlerde… Fotoğraf, Başkent Porto Prince’in en önemli ticari havalimanlarından birinde çekilmiş. Hükümete karşı mücadele eden isyancıların kente yaklaştıkları haberi, işte böyle bir kargaşaya yol açmış. Yağmalamalar artmış ve bu çocuk da bulduğu bir et parçasını kapmış. O koşullarda müthiş değerli bir parça ama ‘o’ anda henüz o da sevinemiyor…

—————————–

Dışlanmanın Yorgunluğu
Hindistan’da Vrindavan Kenti’nde bir dul kadın bir evin kapısında yiyecek bekliyor. Ama duruşu, yüzündeki çizgiler ve bakışları daha öte bir şeyler anlatıyor. Hindistan’da Hindular arasında dul kadın olmanın; kötü şans getirir inancıyla eşinin ailesi tarafından aşağılanıp dışlanmak, bu kadın gibi kapı kapı dilenmek zorunda kalmak anlamına geldiğini söylüyor. Ayrıca ‘o’ anda kadının yaşından ötürü değil, bütün bu sıkıntılardan yorgun olduğu seziliyor. (Associated Press / Manish Swarup)

Bronzdan bir büst
Duyguların yoğun olduğu ortamlarda iyi fotoğraflar çıkıyor. Afrika’dan İspanya’ya bağlı Kanarya Adaları’na göç olayında hep iyi fotoğraflar geliyor. Bu da onlardan biri. İki küçük tekneye 132 kişi doluşmuşlar. Tenerif Adası açıklarında durdurulmuşlar. Ötekiler rahat görünüyor. Ama berideki korku, umut ya da umutsuzluğu birarada yaşıyor. Nasıl bir kaynaktan geliyordu bilmiyoruz ama ışık adeta bir sanat eseri keşfetmişçesine ‘o’ anda genç adamın yüzünü bronzdan bir büste dönüştürüyor. (Associated Press / Arturo Rodriguez)

Afganistan’daki günlük hayattan bir o an. Kabil’de bir belediye otobüsü yolcusu geriye dönüp bakmaya, ışık da bu adamı tanıtmaya karar verdiğinde Rodrigo Abd da hayattaki bu türden sonsuz buluşmalardan birini gördüğünde bu o an oluşuyor. (Associated Press / Rodrigo Abd)

Hindistanın Allahabat kenti. Şehirden geçen Yamuna Nehri üzerinde dört kürekçili bir kum mavnası. Bir belgesel çalışma diyebiliriz buna. 21. yüzyılda bu alemde onca ağırlığın hala insan gücüyle taşındığının belgesi. Sudaki kürek izlerine bakılırsa sekiz kola ve onca ağırlığa rağmen tekne iyi ilerliyor. O zaman bu o an, tabiatın nehirdeki akıntı aracılığıyla insanoğluna bahşettiği cömertliğin de belgesi oluyor. (Associated Press / Rajesh Kumar Singh)

Fotoğraf Kolombiya’nın başkenti Bogota’da bir cenaze töreninde çekildi. Ölenin bir yakınına odaklanınca oluşan bu ‘o’ an, Daniel Beltran’ın hikayesini anlatmaktaydı. Hikaye özetle şöyleydi: Daniel Beltran 12 yaşında bir çocuktu. Bogota’da 6 Nisan günü okulundan evine dönerken bindiği otobüse konulan yangın bombasının patlaması sonucu ağır yaralandı. Bir kaç gün direnebildi. (Associated Press / William Fernando Martinez)

 
  

Birşeyler bulma ümidiNijerya’nın Lagos kentindeki yangın felaketinin hemen ardından çekilmiş bir ‘o’ an. Yüzlerce insanın evsiz kaldığı yangın sonrasında bir kadın, çöp yığını haline gelmiş enkazda, işe yarar birşeyler kalmış mı diye bakınıyor. Belli ki yangının dumanı ve sıcağı hala etkili ama o, yine de yıkıntıları karıştırmakta ısrarlı. Hatta birşeyler bulmuş da… Bir şeyler…

İspanya’da terörFotoğraf İspanya’dan. 180′den fazla insan, üç ayrı tren istasyonundaki patlamalarda hayatını kaybetti. Bu fotoğraf da Atocha Tren İstasyonu’ndaki patlamadan hemen sonra çekilmiş. Terörün insanlıkdışı, kanlı yüzünü gösteren bir ‘o’ an… Masum insanları iş saatinde kurban seçen terörün yol açtığı dehşet, korku ve çaresizlik bu iki insanın yüzünden de okunuyor. İkisi de yaralanmış ve bir ağacın dibinde yardım bekliyorlar. Bir yaralı da cep telefonuyla yakınlarını aramaya çalışıyor.

Kan rengi üzerinde matemİspanya terör saldırılarının ardından ayağa kalktı. Herkes sokaklara döküldü ve hep birlikte terörü lanetleyip ”insanlık için birlik ve beraberlik” mesajları verildi. En çarpıcı mesajsa göstericilerin hep birlikte ellerini havaya kaldırıp ”teröre dur” demesiydi. Bu göstericiyse ortak eylemi farklılaştırarak avucunun içini terörün simgesi kan rengi kırmızıya boyamış. Üstüne de ”siyah matem kurdelası” çizmiş. Böylece ‘o’ anda daha güçlü bir ”teröre geçit yok” mesajı vermiş.

Dur ihtarıİç savaşın yaşandığı Haiti’den bir fotoğraf. Devlet Başkanı Aristide ülkeden uzaklaştırıldı ama kargaşa bir türlü son bulmadı. Başkent Porto Prince’teki kontrol noktasından aracıyla geçerken ”dur” ihtarına uymayan bir görevli, Amerikan denizcileri tarafından vurulmuş. Yakınları da yasını tutmaya olay yerinde başlamış…

Barış melekleriSydney’de Çinli sanatçı Zang Huan’ın gösterisi sırasında çekilmiş bir ‘o’ an. Sanatçı, Sydney Sanat Müzesi’ndeki gösterisi sırasında ağzında bir demet tütsü tutuyor. Bu aslında Budizm’in geleneksel sembollerinden biri, bilgeliği ve barışı temsil ediyor. Demetin ucundaki hareler de tütsüden çıkan bilgelik ve barış melekleri gibi görünüyor

O’ anın büyüsüFotoğrafta uygun açı önemlidir… Işık da önemlidir, hatta kullanılan kamera da önemlidir. Ama belki hepsinden de önemlisi ‘o’ anın büyüsünü yakalamaktır. Savaşın birinci yılında, Bağdat’taki Raşit Caddesi’ndeki kahvenin içinden çekilen bir fotoğraf. Uygun açının, ışığın, kullanılan kameranın ve bütün bunların üstünde ‘o’ anın tılsımını yakalayan ve bu sayede Dünya Basın Fotoğrafları Yarışması’nda birinciler arasında gelen bir fotoğraf. Belçikalı Bruno Stevens’ın yakaladığı bir ‘o’ an…

Madrid’de acı bir anma töreniİspanya’nın Başkenti Madrid’de, terör saldırında ölen 190 kişi için devlet töreni düzenlendi. Almudena Katedrali’ndeki törene, saldırılarda yakınlarını kaybedenler, dünyanın dört bir yanından siyasilerle birlikte patlamalarda yakınlarını kaybedenler ve ”teröre dur” diyen diğer İspanyollar da katıldı. Kiliseye giremeyenler, töreni dışarıda kurulan dev ekranlardan izledi. Dışarıdan ya da içeriden izlemek farketmedi. Bu yaşlı İspanyol dışarıdakilerden biriydi…

Bir Hindu geleneğiHindistan’da çekilen bu fotoğraftaki adam bir suçlu değil. Ceza çeksin diye vücudu toprağa gömülmemiş. Etrafı rengarenk çiçeklerle dolu ama burası onun mezarı da değil. 37 yaşındaki bu Hindu rahip, bir bayramı kutluyor. Bu bir Hindu geleneği Navratri Bayramı’nda. O da kendini toprağa gömmüş, huşu içinde dua ediyor. Daha önce 18 kez daha yapmış bunu…

Su dürüsttür… Eğer durgunsa üzerine düşeni yansıtır. Bu nehrin yansımasında da geleneksel bir dini festivale katılan Hindular’ı görüyoruz. Yıkanacaklar ve inançlarına göre arınacaklar. Ama maneviyat bir kenara bırakılırsa fizik kanunlarına göre kirlenecekler. Çünkü su, bütün dürüstlüğü ile onlara kirli olduğunu da söylüyor.

Gerçekliği görme çabasıBu bakış, Irak Savaşı’nın mağdurlarından birinin bakışı. Saddam devrildiğinde o ve diğerleri çok çektiler. Yağmacılar, altlarındaki yatakları bile aldı. Bazılarına tecavüz ettiler. Günlerce bakıcısız kaldılar ve sonunda, bir yıl sonra, biraz olsun insanca bir ortama kavuştular. Bağdat’taki El Reşit Akıl Hastanesi’nde çekildi bu fotoğraf… Geride yeni boyanmış parmaklıklar, öndeyse bir şizofren, gözlerinde biraz ışık, biraz umut ve biraz endişeyle objektife bakıyor…

Zor bir an
Fotoğraf Ortadoğu’dan bir zor an. Filistinli çocuklar ağlamıyorlar ancak ağlamamak için çaba gösteriyorlar. İsrail’in ördüğü bariyeri protesto etmek için düzenlenen gösteride atılan gözyaşartıcı gazdan korunmak amacıyla gözlerini kapatıyorlar.

Yanan Adam Festivali
Nevada Çölü’nde elde edilen bu ‘o’ an, 1986′dan bu yana her yıl düzenlenen Yanan Adam Festivali’nden bir kare. Her yıl buraya akın eden yaklaşık 20 bin Amerikalı’dan biri var bu fotoğrafta. ‘O’ an, gündemdeki filmi, ”İsa’nın Çilesi”ni çağrıştırıyor. Çöldeki kum fırtınası sırasında Hazreti İsa gibi yarı çıplak bir halde ellerini açmış, adeta çarmıha gerilişi simgeliyor fotoğrafta. Ve güneşe karşı, önündeki su şişesiyle fırtınada kendi çilesini dolduruyor gibi. Bu fotoğrafla Reuters fotoğrafçısı, 2004 New York Basın Fotoğrafları Yarışması’nda birincilik ödülüne layık görüldü.

Yaşam kaynağı
Yaşam kaynağı olan suyun değeri, eksikliği ve yokluğu hissedildiği zaman daha iyi anlaşılıyor. Afganistan’daki mülteci kampında da suyun ”az bulunur” olduğu bu kareden anlaşılıyor. Mültecilerden biri kana kana su içerken, kovalarını doldurmak için sırasını bekleyen çocuğun hali orada suyun ne kadar değerli olduğunu gösteriyor

Gülmeyi bekleyen gözler
.Fotoğraf, Afganistan’ın başkenti Kabil’deki İndra Gandi Çocuk Hastanesi’nde çekildi. Ağzı maskeyle kapatılmış bir çocuk, akciğer kanseri ünitesinin penceresinden dışarı bakıyor. Hastanenin durumunun içler acısı olduğu fotoğraftan da belli. Amerikalı yetkililer de özellikle ülkenin sağlık sisteminin yeniden yapılandırılması konusuna eğiliyor. Çocuğun umutsuzca bakan gözlerini görünce kendimize, “Bu gözleri güldürebilecekler mi?” sorusunu

Özgürlüğün kokusuFotoğraf Afganistan’da çekildi. Özgürlüğün tadını çıkaran bir Afgan var bu karede. 3oo gündür suçsuz yere hapiste yatan 34 tutukludan biri o. Soruşturma Komisyonu tarafından suçsuz bulundukları için serbest bırakılmışlar… Ve bu ‘o’ anda onlar için bir tahliye töreni düzenleniyor. Bu Afgan da elindeki çiçeği koklayarak demir parmaklıklar ötesindeki hayatı doyasıya içine çekiyor.

Delici bakışlar altında
Bir muhafız, Afganistan’da Kabil Havaalanı’nda devriyede. AP fotoğrafçısı David Guttenfelder öyle bir an yakalamış ki, muhafız posterdeki Komutan Şah Mesud’un delici bakışları altında adeta ürperiyor. Şah Mesud’un, Taliban tarafından bir suikastle öldürülmesinin ardından 3 yıl geçti ama, hem efsane bir isim olarak hem de yeni Afganistan’da gündemdeki yerini koruması bakımından askerleri üzerindeki etkisi hala sürüyor.

Gözlerdeki korku
Fotoğraf Irak’ta çekildi. Direnişçilerle Amerikan askerleri arasındaki son çatışmalardan birinin ardından elde edildi bu ‘o’ an. Jipin ön camındaki kurşun delikleri, gerilimin boyutlarını anlatmaya yetiyor. Ama gerilimi bu kurşun deliklerinden çok etkili anlatan bir ayrıntı var: Amerikan askerinin gözlerindeki korku…

“Başımızın üstünde yerin var”
Sakıp Sabancı, bu topraklardan aldığını bu toprağa veren insanlardan biri olarak bilindi, tanındı ve sevildi. Bu nedenle de Sabancı’yı sadece ailesi, yakınları, dostları, iş dünyası, sanat kültür alemi, siyasetçiler değil, bütün Türkiye uğurladı… Bu ‘o’ an da Anadolu Ajansı’ndan Erhan Elaldı tarafından halkın Sakıp Sabancı’ya muhabbetini göstermek için çekildi. Fatih Camii’ndeki cenaze töreni sırasında Sabancı’nın gülümseyen fotoğraflarını tutan eller ”Başımızın üstünde yerin var ağam” der gibiydi.(allah rahmet eylesin resmi görünce duygusallaştım hemşerim olarak iyi bir insandı)

Eller ve su
Tayland’dan, müslümanların çoğunlukta yaşadığı Narativat kentinden bir ‘o’ an. Tayland yeni yılı kutlamaları sırasında çekilmiş. Genç birine ait olduğu belli olan bir çift el bir tastan yılların izlerini ellerinde taşıyan yaşlı bir Taylandlı’ya su döküyor. Temizliğin, saflığın simgesi su, sanki bu niteliklerini pekiştirerek, daha da uhrevi bir hal alarak yaşlı insanın ellerinden süzülüyor…

Bir sari uğruna yaşananlar
Hindistan’ın Uttar Pradeş Eyaleti’nde, bir adayın seçim toplantısında, bedava sari umudu izdihama neden olmuş, 21 kişi ölmüştü. Ölen kadınlardan biri de bu iki kız kardeşin anneleriydi.

Fırtınanın ardından
Bangladeş’te, ülkenin kuzeyini yerle bir eden şiddetli fırtınanın ardından çekilen bir ‘o’ an. 55 kişinin öldüğü, evlerin yıkıldığı, ağaçların kökünden söküldüğü fırtınadan sağ çıkmayı başaran iki kadın… Biri hala acı içinde kıvranıyor. Diğeriyse ona elleriyle hindistan cevizinin suyunu içiriyor…

Ortadoğu’dan bir kayıp daha
Fotoğraf Ortadoğu’dan… Filistinli Hüseyin Awad Shueni Ramallah’ta İsrail askerlerine taş atarken başından vuruldu ve öldü. Cenazesi Batı Şeria’daki köyünde kaldırıldı. Tören sırasında Hüseyin’in cansız bedeni cenazeye katılanlara gösterildi. Foto muhabiri objektifini kalabalık üzerinde dolaştırırken Hüseyin Awad Shueni’nin bir yakınına odaklandı ve bu ‘o’ an ortaya çıktı. Hüseyin Awad Shueni 17 yaşındaydı.

Zafer kutlamasının ardında yaşananlar
Irak’ın başkenti Bağdat’ın kuzeyinde bir binada meydana gelen patlamanın ardından çekilen bir fotoğraf. Binanın yakınlarındaki Amerikan jipi alevler içinde… Patlamada bir Amerikalı asker yaralandı. Oradaki Iraklılar o kadar sevindi ki, içlerinden biri yanan humveenin üzerine çıktı, bir eline jipin bir parçasını aldı, öteki eliyle zafer işareti yaptı ve bu ‘o’ anı oluşturdu. Oysa o sırada Bağdat’taki hastanelerde çok sayıda vatandaşı bu olay nedeniyle tedavi altındaydı…

Boynu bükük masumiyet
Onların hep gülmesi gerek, böyle hüzünlü durmayı hakemiyorlar. Hele hele bir mağarada yaşamayı hiçbir çocuk hak etmez, ama o Afganistan’da bir mağarada yaşamak zorunda bırakılmış. Taliban kabusunun yıktığı o meşhur dev Buda heykellerinin yakınındaki mağaralar bu küçük kız çocuğu ve daha nicelerinin evi olmuş. Ve bu fotoğrafta bir anlık boynu bükük mutluluk öylece donup kalmış. ( bu çocukların suçu ne ya)

Irak’ta içinden çıkılması güç durum
Bu ‘o’ anda bir asker ve çıplak elle kaldırılmaya çalışılan dikenli teller var. Kimi yorumculara göre, Amerikalılar Irak’ı işgal ettikten sonra nereye ellerini atsalar canları yanıyor. Amerikan ordusu elbette çok güçlü ama direniş Amerikalılar’ı zorluyor. Fotoğraftaki Amerikan askerinin aralamaya, çözmeye çalıştığı dikenli tellerin ötesinde daha da karışık bir yumak sö konusu. Ortadoğu uzmanlarına göre Amerika, kendi anlayışıyla oradaki sorunu çözmeye kalktıkça sorun içinden çıkılmaz bir hal alıyor.
Amerikan deniz piyadesi de Felluce’yi çevreleyen dikenli
telleri aşmaya çalışıyor…

Dış dünyayla bağlantı
Çin’de çekilen bir fotoğraf. ‘O’ anda adamın bu halini ve tedirginliğini anlatmak için tek bir kelime yeterli oluyor: SARS… SARS üzerinde çalışan bir laboratuvarın kapısı çalındığında, içerideki görevlilerin ‘o’ anlarda dış dünyayla bağlantısı ancak bu kadar olabiliyor

seyyar tapınak “Mikoshi”, Tokyo’nun sokaklarında dolaştırılıyor. Ve her yıl geleneksel olarak yapılan bu etkinlik için pencereye getirilmiş bir yaşlı kadın… Hareket etmeye mecali yok… Biri belinden tutmuş, öteki de el sallamasına yardım ediyor. ‘O’ an, yaşlı kadının, seyyar tapınak “Mikoshi”yi kendi aleminde selamladığını gösteriyor. (Associated Press / David Guttenfelder)

Kıtlığa bakış
Fotoğraf Irak’tan… Fotoğrafın alt yazısında Irak’taki akaryakıt kıtlığıyla ilgili bilgiler yer alıyor. Ama ‘o’ ana buradan bakan çoğunluğa fotoğraf başka bir kıtlığın, yokluğun haberini barındırıyor. Zira akaryakıt kuyruğunda çekilmiş bu fotoğrafta kara çarşaflı bir kadın bulunuyor. (Associated Press / Karim Kadim)
_________________

Sebep – sonuç ilişkisi
Neden ağladığı hakkında bilgi veriimemiş, bilmiyoruz. Ama bu çocuğun Afrika ülkelerinden biri olan Zimbabve’de bir yetim olduğunu biliyoruz. Ağlamasının sebebini bilmiyoruz ama bu çocuğun AIDS yüzünden yetim kaldığını biliyoruz. Ağlamasının sebebini bilmiyoruz ama, Zimbabve’de her üç çocuktan birinin AIDS yüzünden yetim kaldığını ve 3’te biri çoğunluğunun HIV taşıyıcısı olduğunu biliyoruz. Ve bu kadar bilgiden sonra artık ağlamasının sebebini bilmiyoruz demekten vazgeçiyoruz. (Associated Press)

Evden ayrılış
Miğferli olanlar güvenlik güçleri, omzu görünen ağlayan bebeğin annesi. Büyüklerin tavırlarında ‘o’ anın geneline sinen bir mahçubiyet var. Çocuk ağlarken adeta büyük bir dehşet içinde “N’oluyor?” diye soruyor. Bir zamanlar orada El Halil’deki o evde, Filistinliler otururmuş. Sonra İsrail hükümetleri işgal edilen topraklarda Filistinliler’in evlerinin de işgal edilmesini teşvik etmiş veya gözyummuş. Annesi ve babası da gelip bu eve yerleşmiş. Sonra politika gereği bu evin gerçek sahibine verilmesine karar verilmiş. ‘O’ anda ev İsrail güvenlik güçlerinin zoruyla boşaltılıyor. Polis bebeği ***ürüyor. Durum bu… Bebek, hak verir miydi acaba? (Associated Press / Uriel Sinai)

“O burka olmasaydı?”
Fotoğraf Afganistan’da, Rabat Kenti’ndeki hastanede bir anne kızın sağlık muayenesi için beklerken çekildi. Elbette bilmiyoruz ama annesinin göğsüne sokularak sevgi kollayan çocuğun gözlerindeki huzurun içinde ya da annenin bükülüşünde “O burka olmasaydı?” diye bir dilek var mıydı?” diye sormadan edemiyoruz. (Associated Press / Rodrigo Abd)